Ignacy Jan Paderewski - 152 rocznica urodzin, 71 rocznica śmierci.

  • Utskrift
  • E-post

Ignacy Jan PaderewskiIgnacy Jan Paderewski

(1860-1941)
152 rocznica urodzin, 71 rocznica śmierci

Janina Januszewska-Skreiberg

Może z czasem wyrobię sobie niezgorsze imię i uznanie. Podwójnie tego pragnę, dla siebie, rodziny, dla kraju. Chciałbym szczerze mu służyć – wszak nie tylko Mieszkając nad Wisłą można być Ojczyźnie użytecznym.
Ignacy Jan Paderewski

9 i 11 listopada zbiegają się tak blisko, że można z okazji Święta Państwowego omówić także postać jednego z twórców odrodzenia porozbiorowego – Ignacego Jana Paderewskiego. Wraz z Piłsudskim i Dmowskim, ogromem swoich starań doprowadzili oni do wskrzeszenia niepodległej Polski po ponad wieku jej braku na mapie świata. Sam Paderewski został też premierem i Ministrem Spraw Zagranicznych, a jego rząd był pierwszym rządem polskim uznanym zarówno w kraju, jak i za granicą. W roku 1919 jako przedstawiciel Polski podpisał wersalski traktat pokojowy.

Ignacy Jan Paderewski jest jedną z najwybitniejszych i najważniejszych postaci w historii Polski. Jego wielotorowa działalność jako kompozytora i pianisty, a zarazem polityka, wielkiego męża stanu czy wreszcie hojnego filantropa wyróżniała go spośród grona największych osobowości świata kultury i polityki pierwszej połowy ubiegłego wieku nie tylko w Polsce, ale i na świecie.

 

6 listopada 1860 roku w Kuryłówce na Podolu, na kresach dawnej Rzeczpospolitej, przychodzi na świat  Ignacy Jan Paderewski. Po latach osiedlił się na krótko w Kąśnej Dolnej, na południu Polski w okolicach Tarnowa. To tam po dziś dzień stoi dworek artysty, w którym corocznie odbywają się festiwale poświęcone jego muzyce. W latach młodości domem Paderewskiego była Warszawa. Tam studiował i był pedagogiem w Instytucie Muzycznym.

W 1882 roku rozpoczyna studia w Berlinie, które z przerwami będzie kontynuować do roku 1884; podczas studiów poznaje wielu wybitnych postaci tej epoki: R. Straussa, A. Rubinsteina, J. Joachima i innych. Ich indywidualności artystyczne wywieraj; na nim głębokie wrażenie; Paderewski nawiązuje współpracę ze swym wydawcą – firma Ed. Bote und G.Bock. Mieszkał też w Wiedniu, Strasburgu i Paryżu, oddając się w głównej mierze komponowaniu. I tu również nawiązał wiele znajomości i przyjaźni. Obracał się w środowisku wybitnych artystów takich jak: Charles Gounod, Eduard Lalo, Pablo de Sarasate, Camille Saint-Saens.

Najważniejszą przystanią w długim życiu Paderewskiego była Szwajcaria, której mieszkańcy z dumą „adoptowali” polskiego artystę, przyznając mu honorowe obywatelstwo. Paderewski, wysoko ceniony jako pianista i kompozytor, zyskał także poważanie i szacunek za swoją pełną poświęcenia działalność patriotyczną. Był honorowym obywatelem wielu miast polskich i obcych oraz Doktorem Honoris Causa dwunastu uniwersytetów. Określany był przez swoich współczesnych mianem najwspanialszego pianisty od czasów Liszta. Jego kariera pianistyczna trwała ponad 50 lat. 4 października 1884 roku dał wspólny koncert z wybitną aktorką Heleną Modrzejewską, która służyła pianiście radą i pomocą, i której udział w koncercie gwarantował nie tylko artystyczny i finansowy sukces, ale również obecność najlepszej publiczności. W tym też roku większość czasu Paderewski poświęca komponowaniu; za namową Tytusa Chałubińskiego – lekarza i przyrodnika, badacza kultury ludowej – wędruje po wsiach tatrzańskich, poznaje miejscowy folklor i notuje melodie góralskie; jesienią artysta wyjeżdża do Wiednia, by doskonalić technikę pianistyczną i rozszerzać repertuar w klasie Teodora Leszetyckiego.

Od chwili debiutu w paryskiej Salle Erard w marcu 1888 roku artysta był powszechnie znany i podziwiany. Paryż okrzyknął go największym po Chopinie, Londyn podzielił ten entuzjazm, natomiast pierwsze tournée amerykańskie w 1891 przypieczętowało światową sławę Paderewskiego. Koronowane głowy Europy zjawiały się na jego publicznych występach; wielokrotnie też grał Maestro dla brytyjskiej królowej Wiktorii podczas prywatnych koncertów. Mapa jego wyśmienitych występów obejmowała kraje całej Europy, obydwu Ameryk i Południowej Afryki, a także Australię, Nową Zelandie, Hawaje. Polski pianista stał się niezrównaną „gwiazdą”, wirtuozem najbardziej uwielbianym w swej epoce, a jego kunszt podziwiany jest do dziś!

Ignacy Jan Paderewski był nie tylko utalentowanym kompozytorem i pianistą, ale także ofiarnym i skutecznym działaczem społecznym, politykiem działającym na rzecz Ojczyzny w najcięższym dla niej okresie niewoli i zagrożonej niepodległości. Jednak do polityki zawsze odnosił się z pozycji artysty, zwracając uwagę na jej moralny sens, formę, styl, język.

Urodzony na Podolu wchłonął bogatą tradycję wyzwoleńczych powstań narodowych, a także pejzaż, barwę i dźwięk polskich kresów wschodnich, gdzie przez wieki współżyły ze sobą kultury: polska, ukraińska, żydowska i cygańska. Był świadomym dziedzicem romantycznej idei niepodległości Polski w dawnych granicach Rzeczypospolitej. Ludy, które szanowały swoją tożsamość narodową w tych granicach, chciał jednoczyć w unię – wzorem federacji amerykańskiej. W czasie zaborów – Polska była podzielona w latach 1795-1918 między trzy zaborcze mocarstwa (Rosję, Austrię, Prusy) – Paderewski podtrzymywał Rodaków na duchu. Wielki mąż stanu, przyjaciel artystów, pisarzy, polityków skierował wszystkie swe działania na rzecz przywrócenia niepodległości Ojczyzny.

Od wybuchu I wojny światowej Paderewski stoi na czele Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce z siedzibą w Vevey w Szwajcarii, któremu przekazuje honoraria z koncertów na terenie Stanów Zjednoczonych; agituje, pisze listy i memoriały wspierające dążenia Polski do odzyskania niepodległości, całkowicie utraconej w 1795 roku, w wyniku zaborów. 22 lutego 1916 roku artysta gra w Waszyngtonie na przyjęciu w Białym Domu w obecności Prezydenta Stanów Zjednoczonych Thomasa Woodrowa Wilsona.

W 1917 roku Paderewski sporządza dla tegoż Prezydenta memoriał na temat Polski i konieczności uczynienia jej suwerennym krajem z wolnym dostępem do morza; nakłania Wilsona do wygłoszenia w Senacie Stanów Zjednoczonych wiekopomnych słów: „Wszyscy politycy są zgodni, iż powinna istnieć niepodległa, zjednoczona Polska”. W tymże roku zabiegał o utworzenie i wyszkolenie Armii Polskiej.

Nasza Ojczyzna zawdzięcza mu też – i tu ciekawostka – Hotel Bristol, ten który się mieści na rogu Krakowskiego Przedmieścia i ulicy Karowej, tuż przy kościele ss. Wizytek w Warszawie kamień węgielny wmurowano w kwietniu 1899 roku, w listopadzie 1901 roku miały miejsce uroczystości związane z otwarciem Hotelu Bristol – równo 111 lat temu. Ten luksusowy gmach stanął na działce, której właścicielami byli trzej wspólnicy: Ignacy Jan Paderewski, kompozytor, wybitny pianista i późniejszy premier Polski, Stanisław Roszkowski oraz Edmund Zaręba.

Mam nadzieję, że czytelników zaciekawi jeszcze to, że światowej sławy polska tancerka, aktorka, piosenkarka, choreograf – Loda Halama (20.07.1911-13.07.1996), zawsze podkreślała, że swój pierwszy wielki europejski sukces zawdzięcza przychylności Ignacego Paderewskiego, który zaprotegował ją u znanego impresaria. Dzięki niemu wystąpiła ona w paryskim Vieux Colombier. Występ ten otworzył jej drogę na inne europejskie i światowe sceny; w Nowym Yorku i Chicago, Londynie, Niemczech, Japonii, Skandynawii i na Łotwie.

Jej niepohamowany temperament połączony z talentem, buchał jak wulkan. Gdyby żyła obchodziła by dzisiaj 101. rocznicę swoich urodzin.

Dla mnie jej osoba wiąże się z miłym epizodem osobistym, kiedy to dostałam od niej z okazji wspólnego zwiedzania kopalni, okolicznościową pamiątkę, jaką właśnie otrzymała od górników w Wieliczce. Pamiątka ta przedstawia górnika w hełmie obok bryłki prawdziwej, białej soli - i teraz stoi u mnie na fortepianie.

To tak na marginesie. Powróćmy jednak do naszego wielkiego Polaka.

Paderewski współfinansował budowę ważnych gmachów użyteczności publicznej, nie tylko wyżej wymieniony Bristol, ale Filharmonię Warszawską, w której 5 listopada 1901 roku wystąpił na koncercie inauguracyjnym. Cyprian Kamil Norwid powiedział kiedyś to tak: „Przeszłość jest to dziś, tylko cokolwiek dalej”.

10 czerwca 1921 roku Ignacy Jan Paderewski zrezygnował z funkcji Delegata Rzeczypospolitej do Ligii Narodów i wycofał się z życia politycznego, powracając do sztuki. Od czasu do czasu zabierał głos w sprawach publicznych, demaskując m.in. zbrodnie hitlerowskie i stalinowskie w latach trzydziestych. Koncertował, a część dochodów z recitali pianistycznych przeznaczał na cele charytatywne. 28 czerwca 1933 roku dał wielki koncert w Paryżu na rzecz intelektualistów żydowskich, ofiar hitlerowskich prześladowań w międzywojennych Niemczech. Paderewski stawał często w obronie ludzi prześladowanych za poglądy polityczne. W swojej siedzibie w Morges w Szwajcarii stworzył koalicję autorytetów politycznych, walczących o przestrzeganie zasad demokracji parlamentarnej w Polsce. Koalicja ta, funkcjonująca w latach 1936-1939, była podstawą polskiego rządu emigracyjnego utworzonego przez generała Władysława Sikorskiego po napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę 1 września 1939 roku.

Schorowany i zmęczony Maestro dramatycznie przeżywał tragedię wrześniową swego Narodu. Wspierał finansowo i moralnie działalność rządu generała Sikorskiego na francuskiej i angielskiej ziemi. Powrócił do polityki, przyjmując na prośbę gen. Sikorskiego i prezydenta Władysława Raczkiewicza funkcję przewodniczącego Rady Narodowej RP – polskiego parlamentu na emigracji. Funkcję tę sprawował do stycznia 1940 roku, do swej śmierci.

29 czerwca 1941 roku Ignacy Jan Paderewski umiera na zapalenie płuc w Nowym Yorku. Do ostatnich dni swego żywota był na służbie Rzeczpospolitej. Jego niepospolita szlachetność nie była reklamiarską manierą czy pustym gestem. Tym różnił się od wielu polityków, że nie lubił intryg, przywdziewania maski mającej ukryć autentyczne wzruszenia i poglądy. Był zawsze lojalny wobec swych przyjaciół i przeciwników. Był; człowiekiem niebywale pracowitym i sumiennym. Pamięć o nim pozostanie w nas; i w naszych sercach na zawsze i przetrwa na wieki.

 


 

Janina Januszewska-Skreiberg
Denne e-postadressen er beskyttet mot programmer som samler e-postadresser. Du må aktivere javaskript for å kunne se den.

 
   

Nye artikler

Karnevalet er snart slutt. Invitasjon til Maskeradenballet lør 1 mars- vennligst spre infoen videre!

Har noen lyst å være med på Maskeradeballet i Galleri Stylo i Hvervenbukta på lørdag den 1 mars? Si ifra, så disker jeg opp med både ompamusikken fra det polske trekkspillbandet Kapela Wojtowicz og chili con carne med noe attåt: Karnevalet er snart slutt, vi må da få til en real dansefest!

Vårty polske bidrag under ERAS festivalen 2013: lørdag den 23 august på Rådhusplassen i Oslo

thumb koziolekDen polske klubben deltar for 5. gang på den multikulturelle www.erasfestivalen.no på Rådhusplassen i Oslo lørdag den 23 august 2013. I år har vi valgt ut unge talenter som våre kulturambassadører...

Do IT with Poland – den polske IT-bransjen blir sterkere

thumb DoITwithPolandDyktige medarbeider, tjenester av høy kvalitet, fokus på innovasjon, dynamisk vekst og konkurranseevne i økonomisk forstand utgjør den strukturelle aksen av den polske IT- og IKT- bransjen. Disse faktorene er også bransjens drivkrefter som virker spesielt tiltrekkende til utenlandske investorer som leter etter handelspartnere i Polen. Bedriftseiere fra Polen er enige i at det er det beste tidspunktet til å innføre polske tjenester og produkter som tilhører IT- og IKT-bransjen på utenlandske markeder som blir mulig takket være støtten fra det polske< departementet for økonomi som samler polske merker i et felles tiltak som kalles for Marki Polskiej Gospodarki (merker av den polske økonomi) og som fremmer dem på verdensmarkeder.

Lutosławski i wybitny polak w Konserthuset w Oslo

oslofilharmonienUroczystą galę, 18 kwietnia br., w ramach Roku Lutosławskiego ustanowionego przez UNESCO, w Oslo Konserthus otworzy kompozycja Arne Nordheima (1931-2010) Adieu, napisana pośmiertnie jako wspomnienie dla swojego kolegi i przyjaciela, w 1994 roku. Natomiast światowej sławy wiolonczelista norweski, Truls Mørk odegra jedno z arcydzieł Maestro, Koncert Wiolonczelowy – 1969-70, skomponowany przez naszego Ambasadora Kultury Polskiej specjalnie dla Mścisława Roztropowicza, obrazujący konflikt między jednostką (solista) a zbiorowością (orkiestra) – którym sam Maestro dyrygował, także ze sławnym Trulsem Mørkiem jako solistą, w 1990 roku. Był to ostatni występ kompozytora przy pulpicie, właśnie w Oslo.

Rok 2013 ogłoszony przez UNESCO rokiem Lutosławskiego

witold lutoslawski 01
"Portret Witolda Lutosławskiego z okładki książki Janiny Januszewskiej-Skreiberg "Sercem w dwóch krajach" / Fot. Morten Krogvold

Witold Lutosławski - 100 lecie urodzin kompozytora

Życie bez muzyki byłoby pomyłką
Fryderyk Nietzsche

25 stycznia przypada 100 rocznica urodzin Witolda Lutosławskiego (1913– 1994), naszego wielkiego, światowej sławy kompozytora i dyrygenta, który dla muzyki polskiej i światowej ma nieocenione zasługi.

Artysta został uczczony z wielką estymą na całym świecie, jako że UNESCO ogłosiło rok 2013 rokiem Lutosławskiego. Koncerty odbywać się będą m.in. w Londynie, Singapurze, Zurychu, Dusseldorfie, Sztokholmie, Barcelonie, Nowym Jorku (Lincoln Center) i innych miastach USA, Oslo, Trondheim, Tokio, Stuttgarcie, Monako. 25 stycznia nastąpi inauguracja obchodów w Filharmonii Narodowej z udziałem wybitnej skrzypaczki Anne- Sophie Mutter. Organizatorzy Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina zorganizują Festiwal pod hasłem "Od Chopina do Lutosławskiego". W programie znajduje sie około 20 utworów Lutosławskiego w wykonaniu wybitnych artystów. Już wcześniej Polski sejm uchwalił rok 2004 rokiem Witolda Lutosławskiego.